Dolende Dolingadreef

Dolingadreef 01 Vincent Kompier

In een tweeluik over de slechte verbindingen tussen Amsterdam en Amsterdam-Zuidoost blogde ik eerder over het niemandsland dat je tegemoet treedt als je als argeloze fietser vanuit Amsterdam (Centrum/Oost) naar Amsterdam-Zuidoost wilt fietsen: de Gooise knoop. Deel twee van dit tweeluik behandelt de dolende Dolingadreef. Klinkt als een Suske en Wiske-album. Is het niet.

Dolingadreef 02 Vincent Kompier

Wat is er aan de hand? Een gebied van 2 bij 1 kilometer tussen Amsterdam en Amsterdam-Zuidoost behoort (nog?) niet tot het grondgebied van Amsterdam. Gemeentes Diemen en Ouder-Amstel (laatstgenoemde in de gedaante van het dorpje Duivendrecht) hebben door hun grondeigendom in het verleden veel macht gehad. Zo heeft Duivendrecht zich met succes verzet tegen de geplande plek van station Duivendrecht op de spoorlijn Amsterdam-Utrecht. Oorspronkelijk zou het ruimtebeslag van het station veel groter zijn. Ook is het Ouder-Amstel gelukt om de bouw van stadion Amsterdam ArenA ‘tegen’ te houden en ervoor te zorgen dat Amsterdam dat op volledig eigen grondgebied, en niet op dat van Ouder-Amstel, dichterbij (en logischer bij) station Duivendrecht kon bouwen. Daarom is, hoe onlogisch nu ook want extra overstappen, station Arena het belangrijkste station voor de Amsterdam ArenA. En niet Duivendrecht.

Gemeentegrensspaghetti. Bron: gemeente Ouder-Amstel

Gemeentegrensspaghetti. Bron: gemeente Ouder-Amstel

Er zijn meer plekken in dit gebied van 2 vierkante kilometer waar het bestuurlijk onvermogen zich heeft gestold in ruimtelijke rommeligheid. Zoals bij de Dolingadreef. Deze halfhoge dreef ligt in de Venserpolder, dat deel van Zuidoost dat oorspronkelijk niet tot de Bijlmermeerpolder behoorde, en in de uitvoering ook een andere stedebouwkundig onwerp kreeg dan de rest van de Bijlmermeer met de tienlaagse flats in het groen. De Dolingadreef takt, net als veel andere dreven als de Dubbelinkdreef en Bergwijkdreef naar het noorden toe af van de oost-west gelegen halfhoge Daalwijkdreef. Direct zakt de Dolingadreef af van het halfhoge tot aan maaiveldniveau. Vanaf daar takken zijstraten aan op de Dolingadreef.

Maar….. wat doet dat megagrote viaduct aan het einde van de Dolingadreef daar? De Dolingadreef maakt hier een scherpe haakse bocht naar rechts en heet dan Dalsteindreef. Wie rechtdoor zou willen gaan op de Dolingadreef komt er bedrogen uit. “BUS” staat er in grote witte letters op de weg. “BUSSLUIS” zegt een blauw, vierkant verkeersbord aan de lantarenpaal. Waarop dreigend te zien is hoe een witte auto een soort gat inrijdt. Voor auto’s verboden. Niet voor wandelaars en fietsers. Maar die worden na het passeren van het viaduct ook niet veel wijzer. En komen in de rimboe terecht die daar Duivendrecht heet. Bussen rijden er allang niet meer over deze weg/dreef.

Dolingadreef Vincent Kompier 05

Dit is nooit zo gepland. Maar het gevolg van politiek-ruimtelijke keuzes. Duivendrecht had helemaal geenzin in Zuidoost zo dichtbij. En koos ervoor om het zandlichaam dat hier jarenlang werkeloos heeft liggen niksen, eind jaren tachtig af te graven. En geschikt te maken voor quasivrijstaande eengezinswoningen. Daarmee kwam een potentiële autoverbinding tussen Zuidoost en Duivendrecht -en daarmee indirect Amsterdam- te vervallen.

Linksboven viaduct Dolingadreef, linksonder werkloos dijklichaam Dolingadreef. Van boven naar beneden ligt de Rijksstraatweg door Duivendrecht. Situatie in1974

Linksboven viaduct Dolingadreef, linksonder werkloos dijklichaam Dolingadreef. Van boven naar beneden ligt de Rijksstraatweg door Duivendrecht. Situatie in1974

Linksonder Venserpolder, midden-roze ++++++gemeentegrens Amsterdam-Zuidoost met Ouder-Amstel, midden boven wachtend dijklichaam Dolingadreef. Situatie tot eind jaren '70

Linksonder Venserpolder, midden-roze ++++++gemeentegrens Amsterdam-Zuidoost met Ouder-Amstel, midden boven wachtend dijklichaam Dolingadreef. Situatie tot eind jaren '70

Want de Dolingadreef zou in Duivendrecht aansluiten op de hoog gelegen Van der Madeweg. Die op zijn beurt weer zou aantakken op de ring A10, via de afrit/oprit 11 Amsterdam-Amstel aan de Johannes Blookerweg (S111). Die ook al niet is gerealiseerd richting Duivendrecht, maar alleen richting industriegebied Overamstel. Richting Duivendrecht eindigt de S111 in een nietszeggend kantorenpark dat zich nota bene Entrada noemt. Maar er valt hier niks te entrada-en. Want de straat loopt dood. Het fietsviaduct dat hier jarenlang werkeloos lag, zonder kruisende weg erboven, is inmiddels afgegraven. Waarmee de hoop dat deze verbinding er ooit nog zal komen is vervlogen.

Luchtfoto huidige situatie. Dolingadreeftracé is in Duivendrecht bebouwd. En maakt in Venserpolder voor het spoorviaduct een haakse bocht naar rechts en heet dan Dalsteindreef

Luchtfoto huidige situatie. Dolingadreeftracé is in Duivendrecht bebouwd. En maakt in Venserpolder voor het spoorviaduct een haakse bocht naar rechts en heet dan Dalsteindreef

Daarmee is de Venserpolder, hoe per o.v. goed bereikbaar het ook mag zijn, een eiland geworden. Dat anno 2015 nog steeds slecht met de omgeving is verbonden.

In groen: geplande Dolingadreef door de Venserpolder. Situatie 1975

In groen: geplande Dolingadreef door de Venserpolder. Situatie 1975

Het verschil in grondeigendom en ruimtelijke keuzes is in de Venserpolder goed te zien. Waar Diemen op haar grondgebied in de jaren tachtig koos voor kantorenbouw (waarvan -oh ironie- een groot deel in het Bergwijkpark na dertig jaar weer tegen de vlakte gaat voor nieuwbouwwijk Holland Park) koos Amsterdam voor woningbouw.

Zandopspuiting Venserpolder 1970. Rechtsonder in beeld: Rijksstraatweg + Meidoornstraat Duivendrecht

Zandopspuiting Venserpolder 1970. Rechtsonder in beeld: Rijksstraatweg + Meidoornstraat Duivendrecht

Aanvankelijk was de Venserpolder in de plannen voor nieuwbouwwijk Bijlmermeer bestemd voor bijzondere niet-woonvoorzieningen als onderwijsinstellingen, verzorgingstehuizen en kantoren. Maar Amsterdam koos door de aanhoudende woningnood er voor hier woningen te bouwen volgens het stedenbouwkundig ontwerp van Carel Weeber. Die hier een anti-Bijlmerplan van jewelste bedacht: straten met stoepen met daaraan blokken met portieken en binnentuinen. Niks hoge flats in het groen. Maar, goede relaties met de stations in de omgeving als Duivendrecht, Strandvliet en Venserpolder zijn er eigenlijk niet, fietsroutes worden er afgekneld. Het idee dat je met vier/vijflaagse potiek-etagebouw zoals in grote delen van de rest van de stad automatisch een goed geslaagd stedelijk gebied krijgt is hier sinds de oplevering in 1984 gelogenstraft. Zelfs nu nog verdwalen mensen in de Diemenduivendrechtzone na een bezoek aan de Venserpolder.

Vincent kompier Dolinga 15
Dolingadreef richting Venserpolder gezien

Dolingadreef richting Venserpolder gezien

Dolingadreef als fietspad, richting Duivendrecht gezien

Dolingadreef als fietspad, richting Duivendrecht gezien

Het is te hopen dat –ik durf het woord hier bijna niet te typen, vanwege het vele gebruik in de mond maar niet in de praktijk- er een INTEGRALE visie komt hoe al deze eilandjes aan elkaar te koppelen. Het moet toch mogelijk zijn om fouten uit het verleden te kunnen herstellen (en hopelijk niet te herhalen, nu in het gebied flink gebouwd gaat worden: Ouder-Amstel met De Nieuwe Kern en Diemen met Holland Park).

Aanleg Bijlmermeer 1969

Aanleg Bijlmermeer 1969

Hopelijk worden de onduidelijkheden omtrent fiets- en autoroutes (bewegwijzering!) verholpen. Dat zal al een hoop schelen. Zodat de "dolende Dolingadreef" tot het verleden gaat behoren. Of misschien alsnog kan eindigen als titel voor een spannende uitgave van een Suske en Wiske-album. Over falend bestuur en alle ruimtelijke gevolgen van dien.