Verdwijnstraat

Vincent Kompier leeg huis

Een jaar. Plus drie dagen. Dat is de tijd dat mijn Berlijnse woning, waar ik zeven jaar lang in gewoond heb, leegstaat. Bizar. Zeker in een stad waar de woningvraag (nee, ik schrijf –nog- niet: -nood) groot is. Opvallend, dat jaar leegstand. Want deze woning ligt in een buurt die als populair wordt beschouwd: Friedrichshain. Een voormalige Oost-Berlijnse buurt, die na de Wende van 1989 in rap tempo populair werd. De ene na de andere kroeg opende er. Het stadsdeel juichte de terrassengroei toe. En mijn straat werd aangeprezen als ‘typisch Oost-Berlijn’ (whatever that may be).

Bijzonder, die verjaardag van mijn lege woning. Die exact plaatsvond in de week waarin ruim 2.000 fashion-, ict-, communicatie-, media- en multimediastudenten van de Faculteit Digitale Media en Creatieve Industrie (FDMCI) van de HvA in Amsterdam aan de slag gingen met de kreet ‘Amsterdam als pretpark?’. Daartoe was een College Tour opgezet. Daar werd ik geïnterviewd over mijn ervaringen met toerisme in Berlijn. Beleid, strategie, groei, overlast, functie: alles kwam aan bod. Kon ik het weer eens ongegeneerd over mijn favoriete boek Berlin, Techno und der Easyjetset hebben. En over het ijzersterke The Tourist City Berlin.

Vincent Kompier leeg huis 2

Toevalligerwijs verscheen dezer dagen ook een verhaal in Vrij Nederland dat hieraan gerelateerd is. Daar ging het over het verdwijnen van een Berlijnse straat. Op aandringen van een raadslid van deelgemeente Friedrichshain-Kreuzberg is die Simon-Dach-Strasse verwijderd uit een toeristenapp . "Mijn" ex-straat is niet langer onderdeel van de ‘Geheimtipps’ voor Berlijn. De app ‘Going Local Berlin’ die door de stad Berlijn is opgezet raad de straat niet meer aan.

Een overheidsinstantie die iets als Geheimtip aanraadt moet je natuurlijk sowieso met een dikke korrel zout nemen. Een echte Geheimtip was het al lang niet meer. Zowat de hele wereld is er al een keer geweest. En daarna meestal niet meer. Want het is een Saufmeile, een straat met vooral middelmatige kroegen. Uitstekend geschikt voor bedrijfsuitjes, studentengroepjes en vrijgezelhellenparties. Niet voor je dagelijkse borrel. Net als veel andere horeca in grote steden bijna allemaal in één hand qua eigenaar. Met einheitswurst als gevolg.

Dat ‘succes’ van Friedrichshain; dat hippe 'echte' Oost-Berlijn; 't is een beetje over. De drugsdealers die uit het Görlitzer Park zijn verdreven zijn neergestreken op het RAW-terrein, aan het einde van de Simon-Dach-Strasse. Kortom: de buurt is lang niet meer zo gezellig, veilig, gemoedelijk als vroeger. Met huurdempend effect. Er treedt op wat de kranten in Berlijn laatst al schreven: Paradoxe Entwicklung: In beliebten Kiezen sind die Mieten so stark gestiegen, dass sie keiner mehr bezahlen will. Also sinken sie wieder. Die Menschen weichen an den Rand des Kiezes aus. [Vertaling: Paradoxale ontwikkeling: in geliefde buurten zijn de huren zo sterk gestegen, dat niemand ze meer wil betalen. Met als gevolg dat ze weer dalen. Mensen wijken uit naar de randen van de buurt]. Edoch: onze (sorry, maar dat speelt een rol: Beierse) huisbaas wil niet de huur verlagen, want hij heeft niet door dat de buurt allang niet meer hip is.

Vincent Kompier leeg huis 3

Die ontwikkeling zal op huurwoningen vast een sterker effect hebben. Als je het ergens niet bevalt kan je sneller weg dan als je een koophuis hebt. Die dynamiek is misschien lang niet voor iedereen even leuk, maar aan de andere kant houdt die dynamiek de levendigheid van de stad wel in stand. Koop dempt dynamiek. Daar ben ik van overtuigd. En stelt dus vragen bij het alsmaar stimuleren dat iedereen een huis moet kunnen kopen. Al ben je zelfs pas achttien.

Dit alles mag u misschien als een valse afrekening klinken. Als een gemene poging eventuele Berlijnheimwee van mijn kant al schrijvende de kop in te drukken. Maar ik zweer u dat dit ’t niet is. Berlijn verandert gewoon zo snel, dat dit soort dingen gebeuren. Opgenomen in het wereldwijde toeristenweb, met dit tot gevolg: geldgierige eigenaren die helemaal niet doorhebben dat de buurt allang niet meer hip is. En woningen voor niks een jaar laten leegstaan.